nükleer silah zaman çizelgesi

Nükleer Silahlar Zaman Çizelgesi



1940’lar

Ağustos 1942 ABD’de Manhattan Projesi başlatıldı ABD, ilk nükleer silahını geliştirmek için Manhattan Projesi’ni başlattı. Bu projede 130,000’den fazla kişi çalıştı ve proje 2 milyar dolara mal oldu (2012’ye göre 25 milyar dolar).
16 Temmuz 1945 ABD ilk nükleer testini gerçekleştirdi ABD hükümeti, New Mexico’da Trinity kod adlı ilk nükleer testini gerçekleştirdi. Bu testte kullanılan bombanın kapasitesi 20,000 TNT’ye eşitti. Bu testin gerçekleştirildiği tarih nükleer testin başlangıcına işaret eder.
6 Ağustos 1945 ABD, Hiroşima’ya atom bombası attı ABD, Japonya’nın Hiroşima şehrine uranyum bombası attı, birkaç ay içerisinde 140,000’den fazla sayıda insan öldü. Daha uzun vadede ise, radyasyon ile bağlantılı hastalıklardan dolayı çok daha fazla sayıda insan yaşamını yitirdi.
9 Ağustos 1945 İkinci bomba Nagazaki’ye atıldı ABD, Nagazaki üzerinde plütonyum bombası patlattı. 1945 yılı sonu itibariyle toplam 74,000 kişi öldü. Patlamadan sağ kurtulanlar için yapılabilecek fazla bir şey yoktu.
24 Ocak 1946 BM, nükleer silahların yok edilmesi çağrısı yaptı BM, ilk çözümünde, nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılması çağrısı yaptı ve atom ile ilgili keşifler problemiyle ilgilenmesi için bir komisyon kurdu. 
29 Ağustos 1949 Sovyetler Birliği ilk nükleer bombasını test etti TSovyetler Birliği, Kazakistan’ın Semipalatinsk bölgesinde “First Lightning” kod adlı ilk nükleer bombasını patlattı. Böylece, nükleer bomba geliştirip bunu başarıyla test eden ikinci ülke oldu.

 1950’ler

3 Ekim 1952 İngiltere, Avustralya’da nükleer silah denemesi yaptı İngiltere, Batı Avustralya sahilinde bulunan Montebello Adaları’nda ilk nükleer denemesini gerçekleştirdi. Daha sonra, Güney Avustralya’da bulunan Maralinga ve Emu Fields’de başka bir dizi deneme daha gerçekleştirdi.
1 Kasım 1952 ABD, ilk hidrojen bombası denemesini gerçekleştirdi ABD, Marshall Adaları – Enewetak Atoll’de ilk hidrojen bombasını patlattı. Bu bomba, Nagazaki’ye atılan bombadan 500 kat daha güçlüydü.
1 Mart 1954 ABD, devasa “Bravo” testini gerçekleştirdi ABD, Pasifik Okyanusu’nda Bikini Atoll’de “Bravo” adlı 17 mega-tonluk hidrojen bombasını patlattı. Böylece Japon balıkçı gemisi Lucky Dragon ve Rongelop ve Utirik’te yaşayan insanları kontamine etti.
9 Temmuz 1955 Russell–Einstein manifestosu yayınlandı Bertrand Russell, Albert Einstein ve diğer önde gelen bilim insanları nükleer savaş uyarısında bulunan bir manifesto yayınladılar ve bütün hükümetleri çatışmaları barışçıl bir şekilde çözmeleri konusunda uyardılar.
17 Şubat 1958 İngiltere silahsızlanma kampanyası kuruldu Nükleer Silahsızlanma Kampanyası İngiltere’de ilk toplantısını yaptı. Bu kampanyanın amblemi, dünyada en bilinen sembollerden birisi haline geldi.
1 December 1959 Antarktika’da nükleer deneme yapmak yasaklandı Antarktika Anlaşması imzaya açıldı. Anlaşma’da, “Antarktika’da nükleer bir patlama gerçekleştirilmesi ve radyoaktif atık maddelerin bu bölgeye bırakılması yasaklanmıştır” deniyor.

 1960’lar

13 Şubat 1960 Fransa ilk nükleer silah denemesini gerçekleştirdi Fransa, ilk atom bombasını Sahara Çölü’nde patlattı. Bu bomba 60 – 70 kiloton gücündeydi. Fransa, daha sonra nükleer denemelerini Güney Pasifik’te gerçekleştirdi. Bu, 1996 yılına kadar devam etti.
30 Ekim 1961 En büyük bomba denemesi gerçekleştirildi Sovyetler Birliği, o güne kadar yapılmış en güçlü bombayı patlattı: Kuzey Rusya bölgesinde, Novaya Zemlya’da, “Tsar Bomb” kod adlı 58 mega-tonluk atmosferik nükleer silah.
16–29 Ekim 1962 Küba füze krizi patlak verdi ABD’nin, Küba’daki Sovyet füzelerini fark etmesiyle büyük bir kriz çıktı. ABD, Küba’yı 13 gün boyunca kuşattı. Bu kriz, ABD ve Sovyetler Birliği’ni nükleer savaşın eşiğine getirdi.
5 Ağustos 1963 Kısmi Test Yasağı Anlaşması imzaya açıldı Avrupa ve Amerika’da, nükleer denemelere karşı yapılan büyük gösterilerden sonra atmosferde, dış yüzeyde ve su altında nükleer deneme yapmayı yasaklayan anlaşma Moskovo’da imzalandı.
16 Ekim 1964 Çin, ilk nükleer denemesini gerçekleştirdi Çin, Sinkiang bölgesinde bulunan Lop Nor’da ilk atom bombası denemesini gerçekleştirdi. Çin, toplam olarak, 23 atmosfer denemesi ve 26 yer altı denemesi yaptı.
14 Şubat 1967 Latin Amerika, nükleersiz bölge oldu Latin Amerika’da nükleer silahları yasaklayan Tlatelolco Anlaşması Mexico City’de imzalandı. Taraflar, nükleer silah üretmemeyi, denememeyi ve başka yerlerden edinmemeyi kabul ettiler.
1 Temmuz 1968 Yayılmanın Önlenmesi Anlaşması imzalandı Nükleer silah sahibi olmayan devletler, Yayılmanın Önlenmesi Anlaşması çerçevesinde, nükleer silah edinmemeyi kabul ettiler ve nükleer silah sahibi devletler de silahsızlanma taahhüdünde bulundular.

 1970’ler

18 Mayıs 1974 Hindistan ilk nükleer denemesini gerçekleştirdi Hindistan, “Smiling Buddha” kod adlı bombayla, Rajasthen çölündeki Pokharan’da ilk yer altı nükleer denemesini gerçekleştirdi. Hükümet yalan söyleyerek bunun barışçıl bir deneme olduğunu açıkladı.
22 Eylül 1979 Hint Okyanusu’nda nükleer patlama Ümit Burnu açıklarındaki Güney Hindistan Okyanusu üzerinde nükleer deneme patlaması gerçekleşti. Bu patlamanın, İsrail’in yardımıyla Güney Afrika tarafından gerçekleştirildiği düşünüldü.

 1980’ler

12 Haziran 1982 Silahsızlanma için bir milyon kişi yürüdü New York – Central Park’ta bir milyon kişi toplanarak BM’nin Silahsızlanma İkinci Özel Toplantısı’nı destekledi. Bu, tarihteki en büyük savaş karşıtı gösteriydi.
10 Temmuz 1985 Rainbow Warrior gemisi yok edildi Greenpeace gemisi olan Rainbow Warrior, Fransa’nın Murorua Atoll’de gerçekleştirdiği nükleer denemeleri protesto etmeye giderken Yeni Zelanda’da yok edildi. Yeni Zelanda, daha sonra, nükleeri yasaklayan kanunu kabul etti.
6 Ağustos 1985 Güney Pasifik nükleersiz bölge haline geldi Cook Adaları – Rarotonga’da Güney Pasifik Nükleersiz Bölge Anlaşması imzalandı. Bu anlaşma, bölge içinde nükleer silahların üretilmesini, denenmesini ve bulundurulmasını yasakladı.
10 Aralık 1985 Nükleer karşıtı doktorlar Nobel’i kazandı Nükleer Savaşın Önlenmesi İçin Uluslar arası Doktorlar (The International Physicians for the Prevention of Nuclear War – IPPNW), nükleer savaşın insani maliyetine odaklanarak soğuk savaşın yarattığı bölünmede köprü görevi gördüğü için Nobel Barış Ödülü’nü kazandı.
30 Eylül 1986 İsrail’in nükleer programı ortaya çıktı Sunday Times, İsrailli nükleer teknisyen Mordechai Vanunu’nun sızdırdığı bilgileri yayınladı ve bu bilgiler ışığında uzmanlar İsrail’in 200 adet nükleer silah sahibi olabileceği sonucuna vardılar.
11–12 Ekim 1986 ABD ve Sovyet liderleri, nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılmasını tartıştılar ABD Başkanı Ronald Reagen ve Sovyetler Birliği Başkanı Mikhail Gorbachev İzlanda, Reykjavik’de bir araya gelerek nükleer silahların tamamen ortadan kaldırılması olasılığını tartıştılar.
8 Aralık 1987 Orta-menzilli füzeler yasaklandı Sovyetler Birliği ve ABD, 300 ile 3,400 mil arasında değişen bütün kara füzelerini yasaklayan Orta Menzilli Nükleer Güçler Anlaşması’nı imzaladılar.

 1990’lar

10 Temmuz 1991 Güney Afrika, Yayılmanın Önlenmesi Anlaşması’na katıldı Güney Afrika, Yayılmanın Önlenmesi Anlaşması’nı kabul etti. Hükümet, altı nükleer silah yaptığını ve bunların hepsini demonte ettiğini açıkladı.
15 Aralık 1995 Güneydoğu Asya nükleersiz bölge oldu Güneydoğu Asya devletleri, batıda Burma, doğuda Filipinler, kuzeyde Laos ve Vietnam ve güneyde Endonezya sınır olacak şekilde nükleersiz bölge oluşturdular.
11 Nisan 1996 Afrika nükleersiz bölge oldu 43 Afrika ülkesinin temsilcileri, Mısır’da Pelindaba Anlaşması’nı imzalayarak Afrika nükleersiz bölgesini oluşturdular ve nükleer silah üretmeme, denememe ve edinmeme taahhüdünde bulundular.
1 Haziran 1996 Ukrayna nükleersiz devlet oldu Afrika, kendisine Sovyetlerden miras kalan son savaş başlığını da yok edilmek üzere Rusya’ya transfer ederek nükleersiz devlet oldu. Ukrayna başkanı, diğer devletleri de aynı şeyi yapmaya çağırdı.
8 Temmuz 1996 Milletlerarası Mahkeme nükleer silahları yasa dışı ilan etti Uluslalarası Adalet Divanı, nükleer silahların genel olarak uluslar arası hukuka aykırı olduğunu bildiren bir istişari görüş yayınladı.
24 Eylül 1996 Nükleer denemeleri tamamen yasaklayan anlaşma imzalandı Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması Birleşmiş Milletler’de imzaya açıldı. Çin, Fransa, İngiltere, Rusya ve ABD’de de anlaşmayı imzaladı. Hindistan anlaşmayı imzalamayacağını açıkladı.
27 Kasım 1996 Belarus son nükleer silahını ortadan kaldırdı Belarus, son nükleer füzesini yok edilmek üzere Rusya’ya verdi. Böylece, Ukrayna ve Kazakistan gibi bütin nükleer silahlarını bırakmış oldu.
Mayıs 1998 Hindistan ve Pakistan nükleer deneme yaptı Hindistan üç yer altı nükleer denemesi yaptı. Bunlardan bir tanesi termonükleer silahtı. Daha sonra Mayıs’ta, Pakistan, Hindistan’ın nükleer denemelerine yanıt olarak, altı nükleer deneme gerçekleştirdi.

 2000’ler

9 Ekim 2006 Kuzey Kore nükleer silah denemesi yaptı Kuzey Kore hükümeti başarılı bir nükleer silah denemesi gerçekleştirdiğini açıkladı, böylece dünyada bunu yapabilen sekizinci ülke oldu. Uluslar arası alanda kınandı.
30 Nisan 2007 ICAN Viyana’da kuruldu ICAN (Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması İçin Uluslar arası Kampanya) Viyana’da kuruldu. ICAN, nükleer silahların tamamen yasaklayan bir anlaşma için derhal görüşmelere başlanması çağrısı yaptı.

 

♦