kuzey-kore-nukleer-deneme-nedir-sikca-sorulan-sorular

Kuzey Kore’nin Gerçekleştirdiği Nükleer Silah Denemesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular



Kuzey Kore 1996′dan beri dördüncü silah denemesini gerçekleştirdi. Dünya bir kez daha Soğuk Savaş’ın eşiğine gelmişken Kuzey Kore’nin gerçekleştirdiği nükleer deneme ve daha fazlası hakkında merak ettiklerinizin yanıtlarını burada bulabilirsiniz.

Ne biliyoruz?

6 Ocak 2016’da Kuzey Kore devlet medyası yeni bir başarılı termonükleer silah (hidrojen bombası olarak da biliniyor) denemesi gerçekleştirdiğini duyurdu. Bu açıklamayı CTBTO’nun (Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşması Örgütü, Kuzey Kore’nin 2013’de nükleer silah denemesi gerçekleştirdiği alanın yakınlarında sismik hareketler tespit ettiğini açıklaması izledi. CTBTO, bu örgüt dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan istasyonlar yoluyla yeraltında gerçekleşen nükleer silah patlamasına benzer sismik hareketleri izliyor.

Denemenin detayları henüz bağımsız uzmanlar tarafından açıklanmamış olsa da Kuzey Kore, denenen şeyin minyatürize edilmiş hidrojen bombası olduğunu iddia ediyor. Eğer bu doğruysa, bu deneme Kuzey Kore tarafından 1996’dan beri gerçekleştirilen dördüncü nükleer silah denemesi oluyor. Üstelik bu denemelerde kullanılan bombalar 1945 yılında ABD tarafından Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan bombalardan kat kat daha güçlü bombalar.

CTBTO Yönetici Sekreteri Lassina Zerbo tarafından 6 Ocak’ta yapılan açıklamaya göre “Eğer bunun bir nükleer deneme olduğu onaylanırsa, bu davranış, nükleer silah denemeleri ile ilgili olarak 1996 yılından beri evrensel düzeyde 183 devlet tarafından kabul edilmiş normları çiğnemek anlamına gelir. Ayrıca uluslararası barış ve güvenliğe karşı büyük bir tehdit anlamına gelir.”

Kuzey Kore’nin nükleer silah kapasitesi nedir?

Detayları tam olarak bilinmese de Kuzey Kore’nin aktif bir nükleer silah programına sahip olduğu biliniyor. Dünyada bulunan nükleer cephaneler üzerine yıllık raporlar hazırlayan Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre, Kuzey Kore’nin elinde 8 adet nükleer silah yapmaya yetecek fisil madde bulunuyor. Bu bilgi, Kuzey Kore’nin nükleer reaktörünün zenginleştirme kapasitesine dayanıyor.

Kuzey Kore daha önce üç kez nükleer silah denemesi yaptı ve bunun sonuncusunu 2013’de gerçekleştirdi. Bu denemelerin “temel” nükleer aletlerin bir füze ya da uçağa eklenmesiyle beceriksizce gerçekleştirilmiş denemeler olduğu düşünülüyor.

Henüz bağımsız uzmanlar tarafından onaylanmamış olsa da, eğer Kuzey Kore’nin bir teslimat sistemine eklenebilecek kadar küçük bir hidrojen bombası geliştirdiği iddiası doğruysa bu tüm dünya açısından büyük bir tehlike teşkil eder.

Nükleer silahlar ve nükleer silah denemeleri yasaklanmış mıdır?

183 devlet tarafından imzalanmış olan Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşması (CTBT), nükleer deneleleri yasaklıyor ancak yirmi yıldan daha uzun süredir varolmasına rağmen, aralarında nükleer silah sahibi devletlerin de bulunduğu sekiz devlet imzalamadığı için yürürlüğe giremiyor. Fakat nükleer silah denemelerinin yapılması evrensel düzeyde kabul gören bir normun çiğnenmesi anlamına geliyor.

Ancak, nükleer silah sahibi olmak ve bu silahların kullanılması henüz uluslararası hukuk yoluyla yasaklanmış değil. Nükleer silahlar şu anda herhangi bir uluslararası anlaşma tarafından yasaklanmamış tek kitle imha silahı. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) bu anlaşmaya taraf olan nükleer silah sahibi olmayan devletlerin nükleer silah edinmesini yasaklıyor ve nükleer silah sahibi devletleri bu silahlarından kurtulma yükümlülüğü altına sokuyor.

Nükleer silahları yasaklayan bir anlaşmanın Kuzey Kore gibi ülkeler ile ilgisi nedir?

Nükleer silahları yasaklayan bir anlaşma, herhangi bir ülkenin nükleer silah sahibi olmasını engelleyecek bir norm geliştirecektir ve böylece bu silahların algılanan değerini düşürecektir. Böyle bir anlaşma nükleer silah sahibi olmanın kabul edilemez ve yasa dışı olduğuna inanan ve nükleer silahların meşru olduğuna ve güvenlik sağladığına inanan devletler arasına bir çizgi çeker.

Kuzey Kore’nin nükleer silah programını ve gerçekleştirdiği nükleer silah denemelerini haklı çıkarmak için kullandığı argümenlar, nükleer silah sahibi devletlerin kulandığı argümanların tekrarından ibaret. Kuzey Kore, “her geçen gün daha da büyüyen nükleer tehdide ve ABD öncülüğündeki koalisyonun tehditlerine karşı en güçlü caydırıcı silah ile donanmış nükleer silah sahibi ileri devletler arasında katıldığını” ilan etti. 2015’de Fransa Başkanı François Hollande, Fransa’nın sahip olduğu nükleer silahların Fransa’nın “her durumda eylem ve karar alma özgürlüğünü koruduğunu, kendilerine yönelik herhangi bir şantajı olasılık dışı hale getirdiğini” söyledi ve ekledi, “Bizim nükleer güçlerimiz düşmanın güç merkezlerine kesinlikle kabul edilemez bir zarar verme kapasitesine sahip olmalı.”

Eğer nükleer silahlar, meşru ve güvenlik sağlama açısından işe yarar silahlar olarak resmedilmeye devam edilirse, nükleer silah sahibi olmayan devletler bu silahı elde etme yoluna gidebilirler.

Nükleer silahları yasaklamak, bu silahlara karşı evrensel bir norm yaratabilir. Böyle bir norm sadece hem nükleer silah sahibi olan hem de olmayan devletlerin üzerinde bir baskı unsuru olmakla kalmaz, aynı zamanda, Kuzey Kore gibi devletlerin kendi iç politikalarını değiştirmesinin de zeminini hazırlar.

Fotoğraf:(Chung Sung-Jun/Getty Images)

♦